یکی از اختلالاتی که در کشور ما شیوع قابل توجهی دارد ازدواج بدون رابطه جنسی است. در ازدواج بدون رابطه جنسی زن و مرد پس از اینکه ازدواج میکنند، نمیتوانند رابطه جنسی کاملی داشته باشند و گاه تا سالها این مشکل باقی میماند و ممکن است که خود به خود درمان نمیشود و دریافت کمک از سکستراپیست لازم باشد.
در ایران حتی مواردی از ازدواج به وصال نرسیده یا ازدواج بدون رابطه جنسی را مشاهده کردهایم که زن و شوهر حتی بعد از ۱۵ یا ۱۸ سال زندگی مشترک هنوز موفق به برقراری رابطه جنسی کامل نشدهاند.
ازدواج بدون رابطه جنسی
به ازدواجی اطلاق میشود که زن و شوهر هیچگاه نزدیکی نداشته باشند. مطالعات متخصصین بیماریهای زنان و زایمان، پزشکان عمومی و کلینیکهای خاص درمانهای جنسی، حاکی از آنست که ازدواجبهوصالنرسیده (ازدواج بدون رابطه جنسی)، شکایت چندان نادری نیست.
ازدواج معمولاً اصلی ترین و مهم ترین زمینه ای است که عملکرد و اثر صمیمیت و روابط اجتماعی رشد یافته در آن تجلی پیدا می کند. هدف از ازدواج ، برطرف شدن نیازهای طرفین است و اگر نیازهای زوجین برطرف نشود و به راه حل مثبتی جهت دستیابی به نیازهایشان نرسند، استرس، ناکامی، سرخوردگی، خشم و در نهایت دلزدگی بروز پیدا میکند.
برای اکثر بزرگسالان، ازدواج موفق و روابط زناشویی توأم با رضایت، شادمانی بیشتری را نسبت به سایر جنبههای زندگی فراهم میکند. در یک ازدواج سالم، وجود رابطه جنسی مطلوب بهنحوی که بتواند موجب تأمین رضایت طرفین شود، نقش بسیار مهم و اساسی در موفقیت و پایداری درکانون خانواده دارد .
مسائل جنسی یکی از بزرگترین مسائلی است که زندگی فردی و اجتماعی انسانها را تحت تأثیر قرار میدهد. آتش تمایلات جنسی، اگرچه ممکن است در اثر عوامل گوناگون، زیاد یا کم گردد، ولی هیچگاه خاموش شدنی نیست.
احساس گناه، شرم و بی کفایتی در زوجین مبتلا به این مسئله، تحت تاثیر مشکلاتشان افزایش می یابد و احتیاج به جستن کمک و در عین حال نیاز به پنهانداشتن موضوع، آنها را در موقعیت ناراحت کنندهای قرار میدهد.
زوجهاییکه ازدواج بدون رابطه جنسی را تجربه میکنند، با مصیبت بزرگی مواجه هستند. مخفی نگه داشتن اختلال برای دراز مدت ممکن نیست و فشار روانی وارده بر زوجین، غیرقابل توصیف است. بسیاری از این زوجها، حتی به فالگیر و جنگیر نیز مراجعاتی داشته و بعضی هم مخارج بسیار هنگفتی را جهت این مشکل متحمل میشوند.
مشکلات جنسی، افراد را به شیوه های گوناگون تحت تاثیر قرار میدهند، ممکن است به شکل بیماری جسمی یا روانی ظاهر شده یا اختلالاتی در رفتار، یا روابط آنها ایجاد کنند. بسیاری از بیماران، جستجوی کمک برای مسائل جنسی خود را کاملا مشکل مییابند و زمانی که این کار را انجام میدهند، بطور مستقیم یا غیرمستقیم به حمایت محتاطانه و درک همدلانه اطرافیان نیاز دارند
بدون تردید مشکلات جنسی بینهایت شایع بوده و به همین لحاظ برای کمک به تعداد زیادی از همسران یا افرادی که اینگونه مشکلات را تجربه میکنند نیاز قابل توجهی به خدمات درمانی وجود دارد. هر چند برآورد دقیق میزان بروز اختلالهای جنسی دشوار است اما مطالعات انجام شده بیانگر آنست که ۳۰ تا ۵۰ درصد مردان و زنان با این مشکلات جنسی مواجهند.
مسائل جنسی و توانایی برقراری یک رابطه جنسی مطلوب، یکی از اجزای شخصیت و خودپنداره فرد محسوب میشود. زمانی که فرد در عملکرد جنسی با مشکل مواجه میشود، خود را بعنوان یک شریک جنسی فاقد صلاحیت میبیند و این مسئله اعتماد به نفس فرد را کاهش میدهد.
عوامل روانشناختی ازدواج بدون رابطه جنسی
نبود آموزشهای کافی دربارهی اطلاعات جنسی، باورهای جنسی نادرست، ارتباط ضعیف دربارهی نیازها یا اضطرابهایجنسی هر یک از طرفین، وجود اختلال جنسی در شریک جنسی، اضطراب درباره عملکرد جنسی و ترس از موفقنبودن در رابطه جنسی، روابط خانوادگی آشفته و تربیت محدودکننده والدین، داشتن تجارب نامطلوب جنسی پیش از ازدواج، احساس گناه درباره آمیزش جنسی و مغایرت داشتن آن با مذهب و افسردگی از شایعترین عوامل روانشناختی در اختلالهای کنش جنسی است
واکنش همسر به اختلال جنسی در ایجاد و ابقای مشکل جنسی نقش مهمی دارد زیرا تعامل جنسی موقعیت پویایی است که در آن دو نفر بطور مداوم بر رفتار یکدیگر تأثیر میگذارند. ماهیت پیچیده و دو جانبه تعاملهای جنسی موجب گردیدهاست تا بسیاری از متخصصان اظهار دارند که مشکلات جنسی مشکلی است که متعلق به هر یک از زوجین است
هنگامی که زن و شوهر برای رفع مشکل جنسی خود به دنبال کمک برمیآیند، غالباً مشکل آنها ماهها، اما نه، حتی ممکن است سالها تداوم داشته باشد. در طی این مدت احتمالاً تلاشهای خودیاری صورت گرفتهاست اما این تلاشها مفید واقع نشدهاند.
معرفی به درمانگاه با تقاضای درمان برای مشکل جنسی غالباً بعنوان رویدادی فشارزا یا گیجکننده پیشبینی میشود که بسیاری از زن و شوهرها از آن اجتناب میکنند. از اینرو، معمولاً محرکهای متعدد وجود دارد که انگیزش کافی ایجاد کرده و درمانجویان را به جستجوی کمک سوق میدهد. رفتار جنسی انسان با مجموعهای از تأثیرات زیستشناختی محیطی و روانشناختی مشخص میشود. در نتیجه ممکن است عوامل متعددی در اضمحلال پاسخ جنسی نقش داشته باشند
علل ازدواج بدون رابطه جنسی مختلف است:
اختلالات جنسی، عدم بیان احساسات، عدم خودابرازی جنسی، فقدان دانش لازم جنسی، نگرشهای اشتباه نسبت به مسائل جنسی، ممنوعیتهای جنسی از طرف والدین یا اجتماع، مشکلاتی که ماهیت اودیپال ( مرحله جنسی دوره کودکی ) دارند, عدم بلوغ در هرکدام از زوجین (بلوغ روانی ـ جنسی)، بیشوابستگی به خانواده اولیه و مشکلات مربوط به همانندسازی جنسی، سختگیریهای مذهبی که کنترل شدیدی روی مسائل اجتماعی و جنسی دارند و برابر دانستن رابطه جنسی با گناه و ناپاکی، دلایل قابل توجه این اختلال هستند.
بسیاری از زنان درگیر ازدواج بدون رابطه جنسی تصویر مسخ شدهای از واژن خود دارند. این افراد میترسند که در جریان مقاربت آسیب ببینند. مردان نیز ممکن است تصوراتی اشتباه در مورد عضو جنسی زن از جمله خطرناک بودن آن را داشته باشند.
همینطور هر دو نفر، هم زن و هم مرد ممکن است در مورد آلت تناسلی مردانه تصورات اشتباه داشته باشند.
این وضعیت ممکن است یک اثر روانی تخریب کننده، نه تنها روی زن بلکه بر روی همسر وی نیز داشتهباشد. در این موقعیت زن دچار یک نوع بلاتکلیفی میشود. از یکسو خواستار دریافت کمک بوده و از سوی دیگر از درمان هراس دارد. عکسالعمل شوهر نیز به اختلال همسرش متفاوت میباشد.
در رابطه با تعداد موارد ازدواج بدون رابطه جنسی تخمینهای متفاوتی زدهشدهاست. علت شکست ۵۰ درصد از ازدواجها را ، عدم آگاهی یا آگاهی کم در مورد مسائل جنسی و عدم رضایت جنسی میدانند و بر همین اساس معتقدند که آموزش جنسی نقش مهمی در جلوگیری از عدم رضایت جنسی و اختلال عمل جنسی به عهده دارد.
در ایران مبتلایان به اختلالات جنسی بطور کلی، و زوجهای بهوصالنرسیده بخصوص، درماندهترین و در عینحال محرومترین افراد، در انبوه نیازمندان به خدمات درمانی هستند. علیرغم شیوع بالای این اختلالات، رسانههای گروهی، کوچکترین گامی در جهت دادن آگاهیهای لازم برای افراد بر نمیدارند و در بسیاری از موارد این بیماران، حداقل شناخت را هم از مشکل خود ندارند.
متاسفانه اگرچه مشکل جنسی این افراد، بنا به گزارشاتی می تواند موجب از هم پاشیدگی خانواده و حتی خودکشی گردد، اما اینگونه مسائل با در نظر گرفتن فرهنگ خاص کشور، بررسی و ریشهیابی نشدهاند و هنوز هم اهمیت آن بر بسیاری از مردم، حتی قشر تحصیلکرده پوشیده ماندهاست.
در این رابطه روانپزشکان و روانشناسان که با عنایت به جنبههای روانی بوجودآورنده مشکلات جنسی، به درمان آنها میپردازند، میتوانند با درنظرگیری کلیه عوامل مرتبط با موفقیت درمان این اختلال، بالاخص عوامل روانی آن، به درمان موفقیتآمیز این مشکل جنسی اقدام نمایند.
ماماها و پرستاران که در کلیه مراکز بهداشتی کشور، در سطح وسیعی با زنان جامعه در ارتباط بوده و به رفع نیازهای بهداشتی و درمانی آنها اقدام میورزند، میتوانند از طریق آشنایی با این مشکل جنسی و عوامل تاثیرگذار در بروز و درمان آن، به اهمیت آموزش جنسی زنان متناسب با آگاهیهای فردی آنان، پیبرده و در این جهت تلاش نمایند تا از بروز چنین مشکلاتی پیشگیری بهعملآید و درصورت تشخیص هرگونه اختلال و مشکل جنسی در آنها ایشان را به مراکز درمانی ذیصلاح سریعاً ارجاع داده تا بدینطریق با شناسایی سریع این مشکل جنسی، در جهت درمان موفق آن یاری شود.
همچنین پزشکان متخصص زنان که بخش عمده ای از زنان با اختلالات و مشکلات جنسی جهت درمان به آنها رجوع نموده و یا سایر پزشکان، میتوانند با استفاده از یافتههای این پژوهش به عوامل مرتبط با موفقیت درمان این افراد توجه داشته و سیر درمان را با توجه به این عوامل سازماندهی نموده و هدایت کنند تا میزان موفقیت درمان ارتقاء یابد.
به دلیل نگاه گناهآلود به مسائل جنسی در ایران، در زمینه شناسایی نارضایتیهای جنسی و تعیین علل مؤثر در ازدواجهای بدون رابطه جنسی با توجه به فراوانی آنها در جامعه ایرانی، پژوهشهای محدودی انجام شده است و بررسیها از حد مراکز دانشگاهی فراتر نرفته است. با توجه به اینکه مسائل و مشکلات جنسی سبب مخدوش شدن روابط جنسی شده که خود از عوامل مهم و موثر در بهداشت و سلامت جسمی روانی افراد به شمار میرود، لذا بنظر میرسد که لازم است در این زمینه تحقیقات و اطلاع رسانی در مورد نحوه درمان صورت بگیرد.
مطالعه بیشتر:
فیروزه سخندانی
روانشناس شخصیت و مشاور ازدواج
پژوهشگر و درمانگر مسائل جنسی
دیدگاهها بسته شده است